Bùi Ngọc Hà - Ths, GVC, Bộ môn pháp luật, Trường Đại học CSND

Luật số 37/2009/QH 12 ngày 19 tháng 6 năm 2009 sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật hình sự (BLHS) và đặc biệt là Nghị quyết số 01/2010/NQ-HĐTP hướng dẫn áp dụng một số quy định về tội đánh bạc (Điều 248) của BLHS. Các văn bản pháp luật này đã sửa đổi, bổ sung và hướng dẫn cụ thể việc áp dụng đối với loại tội phạm này. Trong bài viết này xin giới thiệu tội phạm về đánh bạc theo quy định của BLHS đã được sửa đổi, bổ sung vào ngày 19/6/2009.Hy vọng rằng, nó sẽ giúp một phần nào đó để các đồng chí và các bạn hiểu sâu hơn đối với loại tội phạm này ở Việt Nam hiên nay.

1. Những điểm mới của tội đánh bạc trong pháp luật hình sự ở nước ta hiện nay

Luật số 37/2009/QH12 ngày 19/6/2009 về sửa đổi, bổ sung một số điều của BLHS năm 2009 và Nghị quyết số 01/2010/NQ-HĐTP hướng dẫn áp dụng Điều 248 BLHS. Theo quy định, tội đánh bạc có những điểm mới sau đây:

Thứ nhất, hiện nay theo Nghị quyết hướng dẫn thì thuật ngữ “đánh bạc” chuyển thành “đánh bạc trái phép” và được hiểu là hành vi đánh bạc được thực hiện dưới bất kỳ hình thức nào với mục đích được thua bằng tiền hay hiện vật mà không được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép hoặc được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép nhưng thực hiện không đúng với quy định trong giấy phép được cấp.

Thứ hai, trước đây, mức xử lý hình sự là một triệu đồng thì nay nâng lên là hai triệu đồng và bỏ việc truy cứu trách nhiệm hình sự đối với người đã bị xử lý hành chính về tội đánh bạc mà còn vi phạm dưới hai triệu đồng mà chỉ xử lý hình sự khi họ đã bị kết án về tội này hoặc tội quy định tại Điều 249 của BLHS chưa được xoá án tích mà còn vi phạm. Mặt khác, khi chúng ta xác định trách nhiệm hình sự đối với người đánh bạc không được tính tổng số tiền, giá trị hiện vật dùng để đánh bạc của tất cả các lần đánh bạc, mà phải căn cứ vào từng lần đánh bạc để xem xét, cụ thể:*

- Trong trường hợp tổng số tiền, giá trị hiện vật dùng đánh bạc của từng lần đánh bạc đều dưới mức tối thiểu để truy cứu trách nhiệm hình sự (dưới 2.000.000 đồng) và không thuộc một trong các trường hợp khác để truy cứu trách nhiệm hình sự (đã bị kết án về tội này hoặc tội quy định tại Điều 249 của BLHS, chưa được xoá án tích mà còn vi phạm) thì người đánh bạc không phải chịu trách nhiệm hình sự về tội đánh bạc. Trường hợp tổng số tiền, giá trị hiện vật dùng đánh bạc của lần đánh bạc nào bằng hoặc trên mức tối thiểu để truy cứu trách nhiệm hình sự (từ 2.000.000 đồng trở lên) thì người đánh bạc phải bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội đánh bạc đối với lần đánh bạc đó;

- Trường hợp đánh bạc từ hai lần trở lên mà tổng số tiền, giá trị hiện vật dùng đánh bạc của từng lần đánh bạc bằng hoặc trên mức tối thiểu để truy cứu trách nhiệm hình sự (từ 2.000.000 đồng trở lên) thì người đánh bạc phải bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội đánh bạc với tình tiết tăng nặng “phạm tội nhiều lần” quy định tại điểm g khoản 1 Điều 48 của BLHS.

- Trường hợp đánh bạc từ năm lần trở lên mà tổng số tiền, giá trị hiện vật dùng đánh bạc của từng lần đánh bạc bằng hoặc trên mức tối thiểu để truy cứu trách nhiệm hình sự (từ 2.000.000 đồng trở lên) và lấy tiền, hiện vật do đánh bạc mà có làm nguồn sống chính thì người đánh bạc phải bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội đánh bạc với tình tiết định khung “có tính chất chuyên nghiệp” quy định tại điểm a khoản 2 Điều 248 của BLHS.

Thứ ba, “Tiền hoặc hiện vật dùng đánh bạc” bao gồm: Tiền hoặc hiện vật dùng đánh bạc thu giữ được trực tiếp tại chiếu bạc; tiền hoặc hiện vật thu giữ được trong người các con bạc mà có căn cứ xác định đã được hoặc sẽ được dùng đánh bạc; tiền hoặc hiện vật thu giữ ở những nơi khác mà có đủ căn cứ xác định đã được hoặc sẽ được dùng đánh bạc.

Thứ tư, khi xác định tiền, giá trị hiện vật dùng đánh bạc cần phân biệt:

- Trong trường hợp, nếu nhiều người cùng tham gia đánh bạc với nhau thì việc xác định tiền, giá trị hiện vật dùng đánh bạc đối với từng người đánh bạc là tổng số tiền, giá trị hiện vật của những người cùng đánh bạc đó.

- Còn trường hợp đánh bạc dưới hình thức chơi số đề, cá độ bóng đá, cá độ đua ngựa... thì một lần chơi số đề, một lần cá độ bóng đá, một lần cá độ đua ngựa... (để tính là một lần đánh bạc) được hiểu là tham gia chơi trong một lô đề, tham gia cá độ trong một trận bóng đá, tham gia cá độ trong một kỳ đua ngựa... trong đó người chơi có thể chơi làm nhiều đợt. trách nhiệm hình sự được xác định đối với người chơi một lần đánh bạc trong các trường hợp này là tổng số tiền, giá trị hiện vật dùng để chơi trong các đợt đó. Cũng theo Nghị quyết hướng dẫn, nếu số tiền cá độ đua ngựa, số tiền mua số đề của mỗi đợt từ 2.000.000 đồng trở lên thì cũng không được áp dụng tình tiết tăng nặng “phạm tội nhiều lần” quy định tại điểm g khoản 1 Điều 48 của BLHS.

Thứ năm, trước đây trong Nghị quyết số 01/2006/NQ-HĐTP về cách xác định số tiền hoặc giá trị hiện vật của người chơi đề, cá độ dùng đánh bạc, thì: nếu tiền đặt cược là A, tỷ lệ cược là B thì giá trị tang vật là A + A x B. Với cách tính theo Nghị quyết này trong thời gian vừa qua đã gây ra nhiều khó khăn và không có lợi cho bị can và số tiền để truy cứu trách nhiệm hình sự chỉ là số tiền “ảo” không có thực. Còn theo điểm mới của Nghị quyết 01/2010/NQ-HĐTP thì việc xác định số tiền hoặc giá trị hiện vật của người chơi đề, cá độ và của chủ đề, chủ cá độ dùng đánh bạc dưới hình thức chơi số đề, cá độ bóng đá, cá độ đua ngựa... như sau:

- Xác định số tiền hoặc giá trị hiện vật của người chơi đề, cá độ dùng đánh bạc: Trường hợp người chơi số đề, cá độ có trúng số đề, thắng cược cá độ thì số tiền mà họ dùng đánh bạc là tổng số tiền mà họ đã bỏ ra để mua số đề, cá độ cộng với số tiền thực tế mà họ được nhận từ chủ đề, chủ cá độ. Còn trong trường hợp, nếu người chơi số đề, cá độ không trúng số đề, không thắng cược cá độ hoặc bị phát hiện, ngăn chặn trước khi có kết quả mở thưởng thì số tiền mà họ dùng đánh bạc là tổng số tiền mà họ đã bỏ ra để mua số đề, cá độ đó.

- Xác định số tiền hoặc giá trị hiện vật của chủ đề, chủ cá độ dùng đánh bạc: Trường hợp có người chơi số đề, cá độ trúng số đề, thắng cược cá độ thì số tiền chủ đề, chủ cá độ dùng đánh bạc là toàn bộ số tiền thực tế mà chủ đề, chủ cá độ đã nhận của những người chơi số đề, cá độ và số tiền mà chủ đề, chủ cá độ phải bỏ ra để trả cho người trúng (có thể là một hoặc nhiều người). Tuy nhiên, nếu trong trường hợp không có người chơi số đề, cá độ trúng số đề, thắng cược cá độ hoặc bị phát hiện, ngăn chặn trước khi có kết quả mở thưởng, kết quả bóng đá, kết quả đua ngựa... thì số tiền chủ đề, chủ cá độ dùng đánh bạc là tổng số tiền mà chủ đề, chủ cá độ đã nhận của những người chơi số đề, cá độ đó.

2. Những khó khăn, vướng mắc hiện nay

Mặc dù BLHS đã được sửa đổi, bổ sung năm 2009 và Nghị quyết số 01/2010/NQ-HĐTP hướng dẫn áp dụng quy định về tội đánh bạc tại Điều 248 của BLHS mới được ban hành. Tuy nhiên, qua một thời gian áp dụng thực tế ở Việt Nam hiện nay thì thấy hướng dẩn mới của TANDTC còn nhiều kẽ hở, vẫn còn những điểm chưa rõ ràng, làm nhiều cơ quan tố tụng băn khoăn khi xử lý các hành vi đánh bạc, cụ thể: 

Thứ nhất, việc xác định tiền trong túi của con bạc có phải là tiền đánh bạc hay không đang là một thực tế “cười ra nước mắt”. Thực chất, lực lượng Công an không có khả năng chứng minh tiền trong túi con bạc đem theo sẽ dùng hết vào việc đánh bạc nên chỉ dựa vào lời khai của con bạc để làm căn cứ xác định. Như vậy, tùy thuộc vào lời khai và sự hiểu biết của con bạc mà cách xử lý của pháp luật đối với từng trường hợp đánh bạc sẽ rất khác nhau.

Thứ hai, về đơn vị tiền tệ để xác định tội đánh bạc được quy định khởi điểm là 2.000.000 đồng. Vậy nếu tiền đánh bạc mà đối tượng sử dụng là ngoại tệ thì xử lý như thế nào? Có bị truy cứu trách nhiệm hình sự không?

Thứ ba, hành vi của người ghi đề (đã được xác định đủ cơ sở khởi tố) phải bị xử lý về tội tổ chức đánh bạc mới chính xác. Đây không thể xem là hình thức một người đánh bạc với nhiều người để xử về tội đánh bạc như hiện nay vẫn áp dụng. Bởi lẽ người ghi đề có sự chuẩn bị trước về giấy bút, tiền để ăn thua, công đi tìm người ăn thua với mình và việc tổ chức của họ có quy mô.

Thứ tư, với hành vi tổ chức đánh bạc, nghị quyết hướng dẫn nếu không đủ yếu tố quy mô lớn thì xử lý người vi phạm về tội đánh bạc với vai trò đồng phạm. Điều này là không công bằng, không phản ánh hết tính chất nguy hiểm của tội phạm. Bởi lẽ nếu tổ chức đánh bạc với quy mô lớn trong những trường hợp không có tình tiết định khung tăng nặng thì chỉ bị xử theo khoản 1 Điều 249 BLHS (khung hình phạt từ một đến năm năm tù). Còn nếu mức độ không phải là quy mô lớn thì bị xử về tội đánh bạc với vai trò đồng phạm ở khoản 2 Điều 248 BLHS (khung hình phạt từ hai đến bảy năm tù).

Thứ năm, hiện nay xuất hiện các hình thức đánh bạc biến tướng thông qua các trò chơi điện tử, các máy chơi games bằng xèng, số lượng người tham gia là rất lớn (cả người lớn và trẻ em) thì chỉ bị dừng lại ở mức tịch thu hoặc xử phạt hành chính chủ kinh doanh chứ không có biện pháp nào khác. Đây là một hình thức đánh bạc chưa được hướng dẫn. Hoặc các hình thức đánh bạc công nghệ cao, tham gia vào các trang web mà máy chủ được đặt ở nước ngoài, thanh toán thông qua tài khoản thanh toán quốc tế… thì cũng chưa có văn bản hướng dẫn và cách xử lý.

Tóm lại: Mặc dù BLHS năm 1999 đã được sửa đổi, bổ sung năm 2009 và Nghị quyết số 01/2010/NQ-HĐTP hướng dẫn thi hành đối với Điều 248 của BLHS đã có cái nhìn thông thoáng hơn đối loại tội phạm này. Tuy nhiên, qua những hạn chế, vướng mắc mà tôi vừa nêu ở trên thì trong thời gian tới Nghị quyết số 01/2010/NQ-HĐTP sẽ phát sinh những khó khăn nhất định khi áp dụng và khi Bộ Tài chính đã trình Chính phủ ban hành Nghị định dự thảo bao gồm cho phép cả kinh doanh trò chơi điện tử có thưởng và casino thì lúc đó sẽ có rất nhiều các quy phạm pháp luật sẽ “đá nhau”. Vì vậy trong thời gian tới việc áp dụng và đưa Nghị quyết này vào thực tế ở Việt Nam hiện nay sẽ gặp những khó khăn, vướng mắc nhất định./.

Nguồn:  http://www.pup.edu.vn

	Share |